Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028. In de begroting worden de inkomsten en uitgaven van de gemeente Dalfsen gepresenteerd. De begroting beschrijft wat we willen bereiken, wat we hiervoor gaan doen en wat dit mag kosten. Het college uitvoeringsprogramma vormt hiervoor het kader.
Op 8 juli 2024 stelde de gemeenteraad de Perspectiefnota 2024-2028 vast. Hierin zijn de voornaamste ontwikkelingen en nieuw beleid opgenomen. De Perspectiefnota is daarmee een belangrijke onderlegger voor de programmabegroting.
Financiële uitdaging
Met de Perspectiefnota stelden we al vast dat de inhoudelijke uitdagingen groot zijn terwijl het financieel perspectief onzeker is. Dalfsen is gelukkig (nog) een financieel gezonde gemeente, maar we zien ons net als alle andere gemeenten in Nederland geconfronteerd met een financieel onzekere toekomst. Gemeenten ontvangen van het Rijk onvoldoende middelen voor uitvoering van extra taken en hogere kosten. Het leidt tot structurele tekorten die uiteindelijk ook onze inwoners raken, als er niet wordt ingegrepen.
Door een wijziging in de financieringssystematiek komen gemeenten in 2026 zo’n 3 miljard euro tekort, terwijl het aantal taken niet afneemt. 2026 staat daarom ook wel bekend als het ‘ravijnjaar’. Het vorige kabinet heeft een aantal stappen gezet om de financiële kloof kleiner te maken, maar dit is verre van voldoende. Ook het Hoofdlijnenakkoord en de uitwerking ervan in een regeerprogramma van het nieuwe kabinet lijken vooralsnog weinig perspectief te bieden. In de programmabegroting van Dalfsen zien we dit effect terug. In 2025 zien nog een structureel positief saldo, in de jaren erna is dit negatief. Deze ontwikkeling baart ons zorgen.
Ons college stelt zich op het standpunt dat een aantoonbare onvoldoende en onrechtvaardige financieringssystematiek niet ten koste mag gaan van onze inwoners. Om deze reden kiezen we er vooralsnog voor niet te bezuinigen, maar ons huidige beleid voort te zetten en op onderdelen nieuwe investeringen te doen. In aanloop naar de Perspectiefnota 2026-2029 zullen we bezien welke maatregelen er dan nodig zijn. Hiermee volgen wij het begrotingsadvies van de VNG en doen wij dit in overleg met de provincie, vanuit haar rol als financieel toezichthouder. We willen namelijk voorkomen dat we door een niet volledig sluitende meerjarenbegroting onder nadrukkelijker financieel toezicht komen te staan.
Om landelijk aandacht te vragen voor de financiële situatie van gemeenten neemt Dalfsen deel aan de publiekscampagne ‘Je gemeente doet er alles aan’
Inhoudelijke ontwikkelingen
De programma-indeling van de begroting is afgelopen jaar aangepast. Het aantal programma’s is teruggebracht van 9 naar 4 wat een meer integrale benadering van beleidsthema’s bevordert. Ook maakt het de begroting meer wendbaar. De programma-indeling sluit aan op de Toekomstvisie 2030 ‘Voor Elkaar’. De nieuwe programma’s zijn:
1. Samen wonen
2. Samen werken
3. Samen leven
4. Samen besturen, Samenwerken, Organiseren
Deze begroting beschrijft wat we binnen deze programma’s in 2025 willen realiseren, ondersteund door de doelenbomen (bijlage bij deze begroting). Een greep hieruit:
- Omgevingsvisie 2.0. We actualiseren onze huidige Omgevingsvisie waarin we richting geven aan de ruimtelijke ontwikkeling van onze gemeente.
- Platteland. We stellen een nieuwe visie op voor de ontwikkelingen op het platteland en de effecten daarvan op de gebruikers.
- Wonen . Aan de hand van een volkshuisvestingsprogramma waarin aandacht is voor wonen, zorg, welzijn en ruimtelijke ordening bouwen we verder aan onze woonopgave.
- Preventieve gezondheid. We werken aan de doelen van het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het beleidskader Bestaanszekerheid om gezondheid en welbevinden van onze inwoners te verbeteren
- Opvang, integratie en zelfredzaamheid van nieuwkomers. Het vraagstuk van opvang en integratie van asielzoekers en statushouders blijft in 2025 een grote opgave. Ontwikkelingen in mogelijke wijzigingen van landelijk beleid volgen we op de voet.
- Kulturhusen als duurzame voorzieningen voor ontmoeting in de kernen. We werken aan verdere professionalisering en harmonisatie van onze kulturhusen. Er komt een Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan en we werken per kern -samen met betrokken partijen- aan een maatschappelijke opdracht voor deze belangrijke voorziening.
- Onderwijshuisvesting. Aan de hand van het Integraal HuisvestingsPlan Primair Onderwijs 2022-2038 werken we aan toekomstbestendige onderwijsgebouwen. In 2025 worden haalbaarheidsonderzoeken voor Dalfsen-West en Lemelerveld opgeleverd. Voor Nieuwleusen zijn we een fase verder en zetten we eerste stappen in realisatie van een Kind Educatie Cluster.
- T oekomstbestendige organisatie . De samenleving verandert, en dus verandert de gemeentelijke organisatie mee. Als gevolg het organisatieontwikkelingstraject introduceren we andere manieren van werken, bijvoorbeeld meer datagedreven en programmatisch. Ook de inrichting van het gemeentehuis wordt toekomstbestendig gemaakt.
- Inwonerbetrokkenheid. We geven verder uitvoering aan onze ambitie om inwoners beter te betrekken en omgekeerd om als lokale overheid beter betrokken te zijn. Goed Goan en het inwonerbetrokkenheidsbeleid ‘Met Elkaar’ zijn belangrijke kaders.
Het gaat goed in Dalfsen, er gebeurt veel en er wordt veel moois gerealiseerd. Ondanks een zorgelijk financieel meerjarenperspectief blijven we als Dalfsen investeren in de samenleving. We rekenen erop dat het rijk in aanloop naar 2026 gemeenten financieel tegemoet komt om het ravijn verder te dempen en gemeenten te compenseren in de taken die we wettelijk hebben uit te voeren. Zo kunnen we blijven bouwen aan onze mooie gemeente, voor en met onze inwoners.